: 20 نوامبر، 29 آبانماه هرسال روزجهاني مبارزه باكودك آزاري وخشونتهاي خانگي محسوب مي شود كه اين مناسبت چند سالي است درجمهوري اسلامي ايران به عنوان يك آسيب جديد اجتماعي مورد توجه نهادهاي دولتي وغير دولتي قرارگرفته است .

بر اساس تعريف شبكه بين المللي مبارزه باسوء رفتار از كودك ( ICAN) سوء رفتار با كودك و نيز غفلت ازكودك را اينگونه بيان مي كند: هرعمل تازه ياقصور در قسمتي ازوظايف و اعمال والدين يا پرستاران كه باعث مرگ كودك و يا به وجود آوردن صد مه هاي جسماني يا عاطفي جدي به كودك با سوء استفاده جنسي ازكودك و يا هرعمل يا قصور در وظايف والدين كه به كودك صدمات جدي مخاطره آميز برساند، سوء‌استفاده و يا غفلت از كودك و در اصطلاح كودك آزاري گفته مي شود.

اين تعريف در حالي است كه بر اساس تعاريف نهادهاي مختلف از جمله صندوق حمايت از كودكان ملل متحد ( يونيسف)‌اصطلاح كودك به شخصي اطلاق مي شود كه در گروه سني كمتر از 18 سال قرار گرفته باشد. همچنين به موجب ماده 19 پيمان نامه حقوق كودك،‌كشورهاي عضو كليه اقدامات قانوني ،‌اجرايي ،‌اجتماعي و آموزشي لازم را به عمل خواهند آورد تا از كودك در برابر كليه اشكال خشونت جسمي يا روحي، ‌صدمه يا آزار، ‌بي توجهي يا رفتار توام با سهل انگاري، سوء رفتار يا بهره كشي و سوء استفاده جنسي ،‌در حين مراقبت از طرف والدين، ‌سرپرست قانوني يا هر شخص ديگري كه عهده دار مراقبت از كودك است، حمايت كند. از سويي ديگر نيز سازمان بهداشت جهاني كودك آزاري را چنين تعريف مي كند: كودك آزاري عبارت است از هر گونه آسيب يا تهديد سلامت جسم و روان و رفاه و بهزيستي كودك (فرد زير 18 سال) از سوي والدين يا افرادي كه عهده دار سرپرستي يا مراقبت از كودك هستند.

كودك آزاري در عرصه جهاني

بر اساس آمار منتشر شده از سوي يونيسف كه از 35 كشور اروپايي و آسياي مركزي استخراج شده است، از هر 10 كودك شش كودك در معرض رفتارهاي خشونت آميز در خانواده مواجه هستند. ديگر تحقيقات نيز نشان مي دهد هر ساله 4/1 تا 5/1 ميليون كودك مورد ضرب و شتم و آزار از سوي اعضاي خانواده خود قرار مي گيرند.

وضعيت كودك آزاري در ايران

بر اساس مطالعات محدودي كه در زمينه كودك آزاري در ايران به اجرا در آمده است به دليل عدم وجود تعريف قابل قبول از كودك آزاري و افتراق آن از انضباط ،‌عمده موارد كودك آزاري گزارش نمي شود و در مواردي نيز ناديده انگاشته مي شود. همچنين سازمان و يا نهادي متولي جهت كنترل و پيگيري گزارش ها (جز در موارد محدودي كه بهزيستي پيگيري مي كند) وجود نداشته و مسووليت حفاظت و حمايت از قربانيان اين پديده دچار غفلت و نقص مي باشد.

 يك مطالعه در خصوص كليه موارد كودك آزاري منعكس شده در رسانه هاي جمعي(محدوده زماني 77-75) نشان مي دهد؛ 70 درصد موارد اعمال خشونت و آزار در محيط خانه رخ داده است و بيشترين گروه سني در معرض آزار نيز پنج تا 9 ساله ( 36 درصد) و سپس 10 تا 14 ساله (37 درصد) بوده است و بيشترين آزار و اعمال خشونت (5/66 درصد) از سوي مردان شامل پدر يا ناپدري رخ داده است.

وضعیت کودک آزاری در اصفهان

علي شاكري،‌مدير كل بهزيستي استان اصفهان در همايش تبيين حقوق كودك در ارتباط با وضعيت وقوع كودك آزاري در استان اصفهان اظهار داشت: در شش ماهه نخست سال جاري 249 مورد آزار جسمي،‌دو هزار و 83 مورد آزار روحي  و عاطفي،‌مورد آزار جنسي و 205 مورد غفلت و مسامحه به سازمان بهزيستي استان اصفهان گزارش داده شده است كه از اين تعداد حدود 631 مورد كودك آزاري كه در وضعيت به مراتب ناگوار تري بوده اند مورد رسيدگي و پيگيري قرار گرفته است.

 از سوي ديگر نيز در همايشي كه به مناسبت روز جهاني مبارزه با كودك آزاري و خشونت خانگي با حضور قضات و دادياران دادگستري استان اصفهان به اجرا در آمد ،‌مريم خامي،‌دبير انجمن حمايت از كودكان بد سرپرست اظهار داشت: اين سازمان غير دولتي در سه سال گذشته حدود 54 پرونده را مورد پيگيري هاي مدد كاري و حقوقي قرار داده است كه از اين تعداد 52 درصد مربوط به دختران تحت آزار و 48 درصد نيز مربوط به پسران تحت آزار بوده است.

 وي افزود: حدود 80 درصد پدران كودكان مورد حمايت اين انجمن داراي مدرك تحصيلي ديپلم و يا كمتر از آن بوده اند و غالبا در مشاغل ارائه كننده خدمات اجتماعي از جمله كارگري و رانندگي فعاليت مي كنند.

 دبير انجمن حمايت از كودكان بد سرپرست تصريح كرد: بر اساس آمار پرونده هاي مورد پيگيري اين سازمان غير دولتي آزار از طريق غفلت و مسامحه،‌عاطفي جسمي و در نهايت آزار جنسي بيشترين سطح كودك آزاري را شامل مي شده است.

انتقاد از عدم ثبت روز جهاني مبارزه با كودك آزاري در تقويم رسمي

حجت الاسلام منصور احمدي،‌مسوول دفتر حماست از زنان و كودكان دادگستري با انتقاد از عدم ثبت روز جهاني مبارزه با كودك آزاري در تقويم رسمي ايران اظهار داشت: متاسفانه كودك با توجه به ويژگي عدم قدرت دفاعي ،‌عدم امكان پيگيري حقوق و مطالبات و ... مظلوم ترين قشر جامعه محسوب مي شود و اين مظلوميت تا آنجا است كه روز جهاني مبارزه با كودك آزاري به عنوان تبيين تبعات اين آسيب در هيچ يك از تقويم هاي ايران به ثبت نرسيده است.

 وي افزود: همه بخش هاي دولتي و غير دولتي در جامعه موظف به پيشگيري و كنترل اين آسيب مي باشند چرا كه كودكان امروز ،‌آينده سازان فرداي اين كشور محسوب مي شوند و در صورت عدم توجه به شرايط زيستي و رواني ايشان تبعات جبران نا پذيري را در سنين جواني و بزرگسالي از ايشان شاهد خواهيم بود.

عوامل موثر بر آزار كودكان

مسوول دفتر حمايت از زنان و كودكان دادگستري استان اصفهان با تشريح عوامل موثر بر آزار كودكان مي گويد: اشاعه برخي از سنت هاي غلط قديمي ،‌آزار جسمي،‌آزار جنسي و غفلتي،‌اجتماعي و روحي از انواع كودك آزاري محسوب مي شود كه علل آن را بايد در عوامل گوناگوني از جمله كيفيت تربيت در خانواده ها جستجو كنيم.

وي افزود: برخي از علل مربوط به وضعيت روحي يا جسمي كودك از جمله معلوليت ناشي شده و برخي ديگر نيز به محيط كه امكان بروز برخي رفتارهاي ناهنجار را فراهم مي كند،‌باز مي گردد، اما فقر،‌طلاق و اعتياد و همچنين تفكرات و شيوه هاي غلط در تربيت نقش پر رنگ تري در آزار كودكان از سوي والدين را ايفا مي كند.

 همچنين دكتر محمد علي عابدي،‌عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان در اين ارتباط مي گويد: شكل هاي مختلفي از خشونت بر عليه كودك يا آزار از جمله بد رفتاري جسمي و فيزيكي ،‌روحي و عاطفي ،‌جنسي و غفلت وجود دارد كه به سه عامل مشخصا كودك ،‌والدين و محيط باعث مي گردد.

وي افزود: بر اساس مطالعات انجام شده آزا دهندگان كودك متعلق به طبقه خاصي نيستند و در همه طبقات امكان بروز چنين رفتاري وجود دارد و اين به شيوه تربيت از سوي والدين و سابقه آزار خود والدين از سوي ديگران باز مي گردد و عموم اين گونه والدين گوشه گير هستند.

دكتر عابدي تصريح كرد: در عامل مشخصات كودك،‌رفتار جاري كودك از جمله خلق و خوي،‌سن كودك،‌موقعيت كودك در خانواده (فرزند چندم؟) و يا حتي شبيه بودن كودك به فردي كه والدين با آنها دچار مشكل هشتند و ... موثر است.

اين عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي اظهار داشت: در زمينه مشخصات محيط نيز معضل طلاق ،‌بيكاري،‌اعتياد ،‌الكليسم از مهمترين عوامل تاثير گذار بر وقوع پديده كودك آزاري در خانوده ها است.

تلاش براي تحقق يك رسالت ملي

حجت الاسلام منصور احمدي،‌مسوول دفتر حمايت از زنان و كودكان دادگستري استان اصفهان با تاكيد بر لزوم عزم ملي براي مبارزه با اين پديده اجتماعي اظهار داشت: حاكميت،‌رسانه ها،‌خانواده ها ،‌مربيان و ... همه در كنار يكديگر و با ايجاد يك زنجيره همكاري بايد در جهت رفع معضل گام بردارند.

وي افزود: اميدواريم فرهنگ امر به معروف و نهي از منكر در زمينه پيشگيري از چنين آسيب هايي نيز از سوي مردم به كار گرفته شود و همه اقشار جامعه خود را در برابر چنين رفتارهايي با كودك مسوول بدانند و در صورت بروز مشكل نهادهاي ذيصلاح را در جريان امر قرار دهند.

 « شما مي دانيد براي چه كاري اينجا هستيد؟ امروز ما مي خواهيم كار جديدي را به شما معرفي كنيم كه علاوه بر روزآمدي و خلاقيت، آينده ايده آلي را براي شما از نظر اقتصادي فراهم مي آورد» اين جمله اي است كه شايد هر كدام از ما بارها در جلسات فردي معرفي و دعوت به عضويت شركتهاي هرمي مانند: گلدكوئيست شنيده و شايد براي عضويت وسوسه هم شده ايد.

در سالهاي اخير با افزايش مشكلات اقتصادي و معيشتي شهروندان به ويژه اقشار جوان، موج گسترده اي از فعاليت در قالب شركتهاي هرمي داخلي و خارجي از جمله: گلدكوئيست، گلدماني، آسوگستر، الماس، وست ويژن، كارگشايان اعضاي الموحدين، مهر طليعه همكاري، هميار گستر ايرانيان و ... در بين اقشار مختلف جامعه ايجاد شد.